Zatrudnienie pracownika – jaką umowę wybrać?


jaką umowę wybraćW tym artykule przedstawię różne rodzaje umów na jakie można zatrudniać pracowników:

• Umowa o pracę
• Umowa zlecenie
• Umowa o dzieło
• Kontrakt

Pokażę ich wady, zalety i koszty. Zaproponuję również kiedy można je stosować, aby nie narażać się na nieprzyjemne konsekwencje prawne lub finansowe. Spróbuję też odpowiedzieć na pytanie czy jest jakaś rozsądna i bezpieczna alternatywa dla umowy o pracę. W tym wpisie opisuję punkt widzenia pracodawcy, w osobnym przedstawię punkt widzenia pracownika.

Zacznijmy od najważniejszej sprawy, czyli porównania kosztów dla wynagrodzenia 2500 brutto na różnych rodzajach umów (wyliczenia można przeprowadzić również samemu korzystając z kalkulatora wynagrodzeń):

koszt wynagrodzenia przy różnych umowach

Na podstawie danych z 2017 roku

W powyższym zestawieniu widać jak kształtują się koszty umów dla pracodawcy. W przypadku kontraktu do kwot dopisałem vat, ponieważ w znakomitej większości przypadków pracodawca odliczy sobie podatek vat i jego realnym kosztem będzie kwota netto. Dodatkowym kosztem nieujętym w tym zestawieniu jest obsługa księgowa. W przypadku kontraktu jest to tylko koszt zaksięgowania dodatkowego dokumentu, natomiast w pozostałych przypadkach to także koszt rozliczenia pracownika, który to koszt waha się od 200 do 500 zł rocznie (w zależności od rodzaju umowy i biura rachunkowego).

Umowa o pracę

Umowa o pracęNajpopularniejsza forma zatrudnienia, którą można stosować niemal do każdego rodzaju pracy. W tym przypadku stosunek pracy i sama umowa jest regulowana przez kodeks pracy (KP), który definiuje prawa i obowiązki pracownika (urlopy, zwolnienia, wypowiedzenie). Oznacza to, że np. nie możemy w umowie zapisać krótszego okresu wypowiedzenia niż definiuje KP.

Zalety z perspektywy pracodawcy:

 Oferowanie zatrudnienia na UP zwiększa atrakcyjność stanowiska pracy i może wpływać na łatwiejsze znalezienie pracowników
Większa stabilność zatrudnienia

Minusy z perspektywy pracodawcy:

 Wysokie koszty zatrudnienia – kalkulator wynagrodzeń można znaleźć tu: kalkulator wynagrodzeń
 Koszt zatrudnienia pracownika to mniej więcej 1,2 * kwota brutto umowy
 3 miesięczny okres wypowiedzenia dla zatrudnienia powyżej 3 lat
 Maksymalna ilość umów na czas określony: 3 lub łącznie 33 miesiące zatrudnienia – po tym okresie umowa automatycznie przekształcana jest na czas nieokreślony
 Problem ze zwolnieniem osób z umowami na czas nieokreślony
 Wysoki koszt zakazu konkurencji – połowa wynagrodzenia za każdy miesiąc zakazu
 Podleganie pod kodeks pracy – tu trzeba pilnować wielu zagadnień (np. zasad wynagradzania). Niestety w sądzie pracy (który jest darmowy dla pracownika) pracodawca na ogół stoi na straconej pozycji.

Umowa zlecenie

Można w zasadzie stosować w niemal każdym przypadku podobnie jak umowę o pracę. Jest to szczególnie często stosowana umowa w przypadku zatrudniania studentów lub osób, które mają już gdzieś indziej zatrudnienie na umowę o pracę, ponieważ jedynym dodatkowym kosztem jest opłacanie ubezpieczenia zdrowotnego (nie trzeba płacić ubezpieczenia społecznego).

Zalety z perspektywy pracodawcy:

 Niższe koszty w porównaniu z umową o pracę
 Elastyczność – brak podlegania pod kodeks pracy, możliwość dowolnego kształtowania umowy
 Nie obowiązuje płaca minimalna (jeszcze)
 Nie podlega pod kodeks pracy

Wady z perspektywy pracodawcy:

Umowa zlecenie jest ‚nieozusowana’ tylko w przypadku, gdy pracownik ma opłacone składki z tytułu innej umowy, minimum do wysokości płacy minimalnej  (np. o pracę, studia itd). Wiąże się z tym jednak pewne ryzyko, jeśli zostaniemy wprowadzeni w błąd przez pracownika, który poinformuje nas, że ma opłacane składki u innego pracodawcy, a w rzeczywistości nie ma. Wtedy to, gdy ZUS podczas kontroli wykryje taką sytuację nakaże zapłatę składki. Uwaga! Nawet jeśli mamy podpisane oświadczenie przez pracownika o opłacaniu składek z innego tytułu, to nie chroni nas to przed zapłatą zaległej składki do ZUS. W takim przypadku możemy najwyżej wejść na drogę sądową z pracownikiem i domagać się zwrotu części środków.
Jeśli zawrzesz umowę zlecenie z osobą, która jest zatrudniona u ciebie na umowę o pracę to zapłacisz pełny ZUS.

Umowa o dzieło

Jak sama nazwa wskazuje jest to umowa o wykonanie dzieła. Czym jest więc to dzieło? Tu posłużę się cytatem :

‚Według Sądu Apelacyjnego w Gdańsku (wyrok z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt  III AUa 1991/13, orzeczenia.ms.gov.pl) wykonanie dzieła polega najczęściej na wytworzeniu rzeczy, czy też dokonaniu zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Dzieło musi, bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu.’

Jest to z perspektywy kosztowej najkorzystniejsza forma zatrudnienia, ponieważ nie podlega żadnym składkom zusowskim (chyba że pracownik jest zatrudniony na UP w tej samej firmie). Umowa ta jest bardzo prosta i elastyczna.

Zalety:

 Niskie koszty
 Elastyczność

Wady:

ZUS podczas kontroli dokładnie analizuje umowy o dzieło i często je kwestionuje, twierdząc, że umowa w rzeczywistości jest zleceniem co powoduje naliczenie składek. Przykłady kiedy ZUS może zakwestionować taką umowę: stałe comiesięczne wypłaty, określenie czasu pracy w umowie, nieprecyzyjne określenie dzieła itp. Co do zasady, umowa ‘o dzieło’ oznacza, że płacimy za wytworzenie konkretnej rzeczy i nie interesuje nas ile to zajmuje czasu.
Jeśli pracownik jest już u ciebie zatrudniony na UP wtedy UD będzie w pełni ozusowana

Kontrakt

Kontrakt czy to się opłaca?Bardzo popularna obecnie forma zatrudnienia, będąca umową o współpracę. Regulowana jest ona prawem cywilnym i zawierana między osobą samozatrudnioną a jej zleceniodawcą. Wymagane jest tu oczywiście założenie działalności gospodarczej przez pracownika. W praktyce najczęściej pracownik zachowuje wszystkie przywileje z UP (płatne urlopy, zwolnienia, inne świadczenia), a jednocześnie może się cieszyć większym wynagrodzeniem netto.

Zalety:

 Minimum formalności dla pracodawcy
 Niskie koszty
 Elastyczność – tu zawieramy umowę na zasadach prawa cywilnego, więc oznacza to, że mamy bardzo dużą dowolność zapisów
 Pracownik sam decyduje jakiej wysokości składki chce odkładać
 Można dowolnie zdefiniować zakaz konkurencji

Wady:

Niska stabilność zatrudnienia

Kilka słów o praktyce rynkowej

Firmy stosują alternatywne do UP rodzaje zatrudnienia, celem obniżenia kosztów. Nie jest to jednak regułą. Obecnie większość firm umożliwia pracownikowi wybór – zatrudnienie na kontrakcie lub UP (z zachowaniem kosztu firmy). Wiele osób decyduje się na kontrakt (znam firmy gdzie nawet większość). Uważam, że kontrakt jest najlepszą alternatywą dla umowy o pracę. Pracownikowi daje możliwość swobodnego zarządzania zarobionymi pieniędzmi, a pracodawcy niższe koszty i elastyczność w konstruowaniu zapisów umowy. W praktyce rynkowej pracownik zachowuje wszystkie przywileje z umowy o pracę (płatny urlop, zwolnienia) jednakże nie są one nigdzie zapisane. Dodatkowo kontrakt jest bezpieczną formą zatrudnienia pod kątem podatkowym i zusowym.

Podsumowanie

Jak widać z powyższego zestawienia, z perspektywy przedsiębiorcy najbardziej opłacalne jest zatrudnianie pracowników na kontraktach. Niskie koszty i elastyczność to największe zalety tego typu umów. Z perspektywy pracownika są one również korzystne, choć niestety mają też swoje wady: mniejsze prawa w stosunku do UP i konieczność prowadzenia księgowości. Umowa o pracę narzuca na pracodawcę mnóstwo ograniczeń i daje pracownikowi odrobinę złudne poczucie bezpieczeństwa, ponieważ w większości przypadków te ograniczenia można w miarę legalnie obejść. Wymaga to jednak znajomości prawa i doświadczenia.

Pobierz darmowy ebook!

Zebraliśmy w jednym ebooku wiedzę na temat zarządzania cenami i promocjami w e-commerce. Chętnie wyślemy Ci ten materiał za darmo. Wystarczy, że zapiszesz się do naszego newslettera.

  • Bardzo fajny, przydatny tekst, wiele osób miewa wątpliwości dotyczące umów. Tutaj mamy wady i zalety – dobra robota!

    • Marzena

      Dziękujemy 🙂

  • nIE WIEM, DLACZEGO WCIĄŻ PANUJE PRZEKONANIE, ŻE ETAT TO NAJLEPSZE, CO MOŻNA MIEĆ. lUDZIE SZUKAJĄ ZŁUDNEGO POCZUCIA PEWNOŚCI, STAŁOŚCI I OPŁACALNOŚCI W FORMIE UMOWY O PRACĘ. tYMCZASEM ŻADNA PRACA NIE JEST NA 100% PEWNA I STAŁA, TAKŻE TA NA ETACIE. dO TEGO TA FORMA JEST NAJMNIEJ OPŁACALNA, A I TAK jest NAJBARDZIEJ POŻĄDANA….

    • Marzena

      Tak zgadza się, że panuje takie przekonanie. Chyba dlatego, że ludzie liczą na emeryturę z Zusu 🙂 A jaka według Ciebie może być najlepsza forma zatrudnienia? 🙂

  • Fajne porównanie 🙂 na pewno przydatne z punktu widzenia pracownika, szczególnie, że dzięki takiemu zestawieniu, widać jakie koszty ponosi pracodawca, co z kolei jest ciekawostką dla pracownika.
    No i faktycznie najkorzystniej wypada kontrakt i choć to etat póki co nadal jest najpopularniejszą formą zatrudnienia, to widać, że kontrakty, są przez pracodawców, coraz bardziej porządane 🙂

    • Marzena

      Tak pracownicy najczęściej chcą pracować na etacie, choć już to się pomału zmienia i sporo osób decyduje się na kontrakt 🙂

  • ciekawy i rzetelnie napisany tekst, ale też na swój sposób porażający i przerażający, jeśli weźmie się pod uwagę, ile kosztuje pracodawcę utrzymanie pracownika i ile z tej kwoty trafia bezpośrednio do kieszeni tego, który na te pieniądze pracuje. czasem mam wrażenie, że w tym kraju nigdy nie będzie dobrze.

    • Marzena

      No niestety, takie są na obecną chwilę realia..

  • Bardzo przydatny artykuł dla pracodawców. myślę, ze i pracownicy mogą się z niego wiele dowiedzieć

  • Marzena

    Dziękujemy 🙂

  • Heh, z perspektywy pracownika sprawa ma się zupełnie inaczej i mamy konflikt interesów 😉 Dość popularną formą, choć nie wiem, jak z jej legalnością jest kontrakt, w którym pracodawca partycypuje w kosztach ponoszonych przez pracownika. Sama spotkałam się z tą fomą kilkakrotnie.

    • Marzena

      Właśnie, wszystko zależy od tego z jakiej perspektywy się na to patrzy 😉

  • Dominik

    Świetny tekst! 🙂 na szczęście pracuje teraz w takim miejscu, że już umów raczej nowych nie będę musiał podpisywać, ale kto wie! 🙂

    • Marzena

      No tak nigdy nic nie wiadomo 😉

  • Przydatny i bardzo klarowny wpis. Ja na szczęście mieszkam we Francji i tu ten system umów wygląda inaczej, zdecydowanie lepiej.

    • Marzena

      Możesz w wolnej chwili coś więcej na ten temat napisać 😉

  • Pracowałam na wszystkich oprócz kontraktu. Umowa o pracę choć tak często upragniona to wysokie koszty pracodawcy o czym się przekonałam na własnej działalności. Teraz mam umowę z moim dzieckiem, a co później to jeszcze nie wiem 😉

    • Marzena WM

      Tzn jaką umowę?

  • Popraw mnie, jeśli się mylę, ale od tego roku płaca minimalna na UZ wynosi 13 zł za godzinę.
    Poza tym przydatne, dzięki 🙂

    • Marzena WM

      Zgadza się, ale artykuł jest z 2016. Zrobimy adnotację o zmianie przepisów 🙂

  • Przydatne 🙂

  • Ważne informacje nie tylko dla pracodawców 😉

  • Wartościowe informacje! My przymierzamy się aktualnie do przejścia z umowy o pracę na kontrakt. Jest to roziązanie najbardziej optymalne zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy!

  • Aleksandra Ćmachowska

    Bardzo prosto i rzetelnie wyłożony temat. Dzięki! Zawsze chciałam znać różnice, a jakoś nie było mi po drodze, aby zgłębić temat. Pozdrawiam!

    • Marzena WM

      Cieszę się, że artykuł się przydał 🙂

  • Prosto i przystępnie – to co lubię! Bo jak mam czytać prawniczy bełkot to mnie wzdryga na samą myśl.

    • Marzena WM

      Cieszę się, że Ci się podoba 😉

  • W końcu ktoś wyłożył kawę na ławę:) bardzo rzeczowo i konkretnie. I co ciekawsze dla mnie – oczami pracodawcy. Zazwyczaj patrzyłam na wszystko z perspektywy pracownika. Dobry wpis:) Pewnie niejedna osoba na nim skorzysta;)

    • Marzena WM

      Dziękujemy 🙂

  • Wady i zalety każdego ze sposobów zatrudnienia, nie zmienia to jednak faktu iż za każdym razem mamy styczność z jakimś ogromnym minusem dla którejś ze stron.

    • Marzena WM

      No tak niestety jest 🙁